Od 1363 do 1919 Tyrol Południowy był razem z Tyrolem Północnym i Tyrolem Wschodnim, które wchodziły w skład Austrii - były częścią  monarchii habsburskiej. Po I wojnie światowej tereny na południe od przełęczy Brenner przyznano Włochom. Tyrol Południowy jest obecnie częścią włoskiego regionu Trentino, który składa się z dwóch prowincji: Südtirol i Trentino. Najbardziej na północ wysunięta prowincja Włoch posiada daleko idącą autonomię. Sprawia to, że południowotyrolskiemu rządowi krajowemu podlegają dziedziny, za które gdzie indziej odpowiadają władze państwowe (budowa dróg, ochrona zdrowia, świadczenia społeczne itp.). Południowy Tyrol liczy około 500 tys. mieszkańców.  Obowiązują trzy oficjalne języki: 70 proc. mieszkańców posługuje się niemieckim jako językiem ojczystym, 25 %. - włoskim, a 5 % retoromańskim (latyńskim) -  język używany  w dolinach Dolomitów Val Gardena/Gröden i Alta Badia. Liczące niespełna 100 tys. mieszkańców Bolzano jest największym miastem Południowego Tyrolu, stolicą prowincji i siedzibą południowotyrolskiego rządu krajowego. W Południowym Tyrolu jest jeszcze sześć innych miast: Merano/Meran (ok. 36 tys.), Bressanone/Brixen (ok. 17 tys.), Brunico/Bruneck (14 tys.). Chiusa/Klausen (ok. 5 tys.), Vipiteno/Sterzing (ok. 6 tys.) i Laives/Leifers (ok. 15 tys.). Południowy Tyrol liczy 7,4 tys. km2, z których 80 proc. to tereny górskie, a tylko 8 proc. nadaje się do zasiedlenia. Południowy Tyrol leży na południe od głównego grzbietu Alp i odnotowuje się tu średnio 300 słonecznych dni w roku. Cechuje go wielka różnorodność roślinności. Jedna trzecia powierzchni Dolomitów znajduje się na obszarze Południowego Tyrolu. Pozostałe dwie trzecie zajmują prowincje Belluno i Trentino. Najbardziej suchym regionem jest Vinschgau, najwięcej pada w dolinie Tauferer Ahrntal. Najwyższym szczytem jest Ortles/Ortler (3905 m). 44% powierzchni Południowego Tyrolu pokryte jest lasami. Główne rzeki: Adige/Etsch, Isarco/Eisack, Rienza/Rienz.  W Południowym Tyrolu produkuje się dwa razy więcej energii elektrycznej niż się jej zużywa. Znaczna część energii pozyskiwana jest z energii wodnej. Na największym zwartym obszarze sadów jabłkowych w Europie zbiera się co roku prawie milion ton jabłek, jedna dziesiątą europejskich zbiorów tego owocu. 98 proc. południowotyrolskich win posiada włoski znak jakości dla win DOC. Wina białe i czerwone stanowią mniej więcej po połowie produkcji. Trzy szczepy winne Vernatsch, Lagrein i Gewürztraminer uchodzą za miejscowe, pochodzą z Południowego Tyrolu. Dwadzieścia rodzajów szczepów winnych rośnie na zaledwie 5 tys. hektarów winnic. W 12 tys., przeważnie małych, gospodarstw chłopskich hoduje się 75 tys. krów mlecznych. Na jednego chłopa przypada zaledwie 6,25 krowy. Komunikacja: przez Południowy Tyrol przebiega autostrada brennerska. Także przez Brenner i dalej przez Franzensfeste, Brixen i Bozen przechodzi główna linia kolejowa będąca także kolejowym szlakiem Eurocity. Regionalne kolejowe linie dowozowe to Malles/Mals - Merano, Merano - Bolzano/Bozen, Fortezza/Franzensfeste - San Candido/Innichen. W Bolzano znajduje się jedyne lotnisko prowincji. Najstarszą kolejką linową świata jest kolejka z Bolzano do Colle/Kohlern wybudowana w 1908 r. Największą karuzelą narciarską świata jest Dolomiti Superski z 1200 km tras. Najstarszą na świecie mumią wydobytą z lodowca jest liczący sobie 5300 lat starzec z lodu, nazywany także „Őtzi". Najmniejszym miastem w Alpach jest liczące 800 mieszkańców Glorenza/Glurns z zachowanym murem miejskim. Największą wysokogórską łąką w Europie jest Alpe di Siusi/Seiseralm (52 km2 = 8000 boisk piłkarskich). Lago di Caldaro/Kalterer See jest najcieplejszym nadającym się do kąpieli jeziorem w Alpach.

Rejon Kronplatz

W tym regionie często używa się nazw niemieckich, włoskie dodając jako uzupełnienie (i w tej kolejności są umieszczane na drogowskazach). - Nie ma w tym nic dziwnego. Zdecydowana większość mieszkańców mówi w domu po niemiecku. Bruneck-Brunico to 15-tysięczne miasteczko, w którym architektura epoki Habsburgów miesza się z włoskimi klimatami. Wiele kamienic ma spadziste dachy, ale także okiennice przypominające domy z południa kraju. Zachował się zamek z XIII w., kościół z XV-wiecznymi malowidłami i dawne bramy miejskie. Warto zajrzeć do licznych knajpek ulokowanych w średniowiecznych kamienicach. Wielu mieszkańców spędza tu wieczory w gronie przyjaciół. Co prawda może zdarzyć się, że mimo wcześniejszej rezerwacji gospodarze będą zdziwieni naszym przybyciem, ale zrobią wszystko, by znaleźć dodatkowy stolik (uwaga! palacze muszą pamiętać, że we Włoszech obowiązuje zakaz palenia tytoniu w miejscach publicznych - także w barach, restauracjach i hotelach, a wydzielonych dla nich sal jest bardzo mało). Z przedmieść Bruneck można dostać się kolejką gondolową na szczyt Kronplatz - po włosku Plan de Corones (2275 m n.p.m.). Pokonuje ona ponad cztery kilometry, a w ciągu godziny przewozi 2250 osób. Do wyboru 59 tras o trzech stopniach trudności: czarne (trudne), czerwone (średnie) i niebieskie (łatwe). To jeden z największych ośrodków w Południowym Tyrolu, uznawany za jeden z najnowocześniejszych w Europie: w sumie 105 km zjazdów, z czego 100 km sztucznie naśnieżnych, obsługują je 32 wyciągi. Można tu spędzić kilka dni, wcale się nie nudząc, wciąż odkrywając nowe połączenia pomiędzy trasami. Średnio zaawansowani narciarze z przyjemnością będą szusować po łagodnych, szerokich i długich niebieskich, które prowadzą z samego szczytu do dolin. Takich jest najwięcej, bo aż 25 - głównie po wschodniej i południowej stronie masywu. Niewiele trudności sprawiają też trasy czerwone. Kto dobrze radzi sobie na tatrzańskim Kasprowym Wierchu, ten może wybrać ponadpięciokilometrową czarną Hermegg, o różnicy poziomów 1298 m. Na południowym zboczu Kronplatz znajduje się trasa slalomowaspełniająca kryteria FIS, a u podnóża północnego - tor saneczkowy. Są też parki dla snowboardzistów, którzy mogą m.in. poćwiczyć skoki w rynnie halfpipe. Sam Kronplatz jest płaskim szczytem, jego charakterystyczny wierzchołek dobrze oddaje nazwa oznaczająca "łysinę" (z daleka przypomina naszą Babią Górę, tylko w większej skali). Stoi na nim ogromny dzwon symbolizujący koniec wojny pomiędzy Włochami i Austrią, zarazem wieża widokowa. Znalazłszy się tutaj można podziwiać na północy graniczną grań z Austrią, na wschodzie trzytysięczniki Hohe Gaisl-Croda Rossa i Cristallo, na południu fragmenty masywu Sella, a na zachodzie górskie doliny. Podobne widoki towarzyszą też narciarzom podczas pokonywania rozległych tras (w dolnych fragmentach wjeżdża się w szerokie leśne przecinki). Jednak ci, którzy szukają tyrolskich klimatów, mogą się czuć zawiedzeni - wprawdzie daniom w samoobsługowej restauracji na Kronplatz nic nie można zarzucić, ale miejsce to bardzo przypomina fast food (duży nowoczesny gmach z panoramicznymi oknami). W tłoku trudno w spokoju zjeść obiad czy wypić piwo, które samemu przyniosło się na tacy do któregoś z ciasno ustawionych stolików. W pogoni za lokalnymi "smaczkami" warto wybrać się do Alta Badia (40 km na południe od Bruneck), gdzie rozpoczyna się słynna Sella Ronda. To 28-kilometrowa trasa dookoła masywu Sella osiągającego 3151 m n.p.m. Nawet narciarze o przeciętnych umiejętnościach bez trudu pokonają ją od rana do późnego popołudnia. A to za sprawą systemu wyciągów i kolejek, których jest aż 51. Dzięki nim nazajutrz możemy znów objechać Sella, wybierając nieco inny wariant. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę, że jeśli chcemy pokonać cały masyw, napotkamy po drodze nie tylko łatwe trasy niebieskie, ale też trudniejsze czerwone i czarne.Na stokach w rejonie Kronplatz, Alta Badia i Obereggen można korzystać z jednego karnetu - Dolomiti Superski. Obejmuje on 12 ośrodków z 1200 km tras, z czego ponad 700 km w Południowym Tyrolu.

Inne szczegóły:  pogoda           ceny karnetów                  kamery

Alta Badia

Alta Badia to jeden z najlepiej położonych regionów w Dolomitach – u stóp Gruppo Sella, które okala najsłynniejsza narciarska karuzela świata, Sella Ronda. Miejscowości  tworzące ten region, mają doskonałe połączenie z innymi stacjami narciarskimi jak  Arabba i Val Gardeną.  Z Corvary, Colfosco, San Cassiano czy La Villa łatwo się dostać na nartach na Marmoladę - najwyższa góra Dolomitów. Alta Badia to zarówno region doskonale połączony wyciągami, jak i dolina o najlepszym nasłonecznieniu i cudownych widokach. Jeśli znajdziemy się w Corvarze, centralnym punkcie tego regionu, do którego schodzi mnóstwo wyciągów z okolicznych masywów, warto odwiedzić  jedną z wielu uroczych kafejek. Te niezwykle piękne widoki tylko z nieco wyższej perspektywy można podziwiać jadąc  krzesełkiem na  Col Alto. To masyw, gdzie przeważają łatwe  trasy. Na otaczających Corvarę masywach nie ma wielu trudnych tras. Trasy niebieskie są naprawdę łatwe, a po czerwonych, jeżdżą nawet średniozaawansowani narciarze. W całym regionie są zaledwie dwie czarne trasy, które we Włoszech oznacza się dodatkowo napisem „Per Experti”. A jednak gdy wytrawny narciarz usłyszy: Alta Badia – na dźwięk tej nazwy w jego organizmie wzmaga się poziom adrenaliny. To właśnie tu znajduje się najtrudniejsza slalomowa trasa Pucharu Świata, Gran Risa, schodząca z Piz de Ile do miejscowości La Villa. Wzbudza respekt nawet narciarskich ekspertów. Wielu zatrzymuje się przed potężną stromizną w kształcie litery S, kręcąc z niedowierzaniem głową. Nachylenie stoku jest takie, że – jak mawiają narciarze – stojąc na krawędziach, można dotknąć uchem stoku. A zawodowcy podczas Pucharu Świata gnają tu na łeb, na szyję, wycinając gigantowe skręty... Podobne nachylenie jest również na Laubhorn, najszybszej pucharowej trasie Na końcu tej trasy czeka nas ciekawostka. Żeby wrócić na najtrudniejszą slalomową trasę świata, musimy skorzystać z najkrótszej kolejki linowej . To niewielka kabina, która przewozi narciarzy przez drogę do właściwego wyciągu. Żeby zobaczyć tę kilkunastometrowej długości kolej linową, nie musimy zjeżdżać do La Villi trasą Gran Risa. Przez las prowadzi łatwiejszy jej wariant. Dodatkowym atutem tej nartostrady jest wspaniały widok na San Cassiano i grupę Sasso Croce, wyglądającą jak ogryziony przez olbrzyma kawał tortu. Dla innej osobliwości warto zjechać do nieco peryferyjnej Armentaroli. To wioska z zaledwie kilkoma domami i przecudnej urody alpejskim hotelem, zaliczanym do jednej z najpiękniejszych budowli w regionie. Alta Badia to ponad 130 km tras narciarskich, tak różnorodnych, że w zasadzie wystarcza to przeciętnie jeżdżącym narciarzom na tygodniowe wakacje. Ale i narciarscy eksperci poszaleją tu do woli – to nie tylko wspomniana Gran Risa czy pobliskie czarne trasy w Arabbie albo legendarna Sasso Lungo w Val Gardenie. Prawdziwym wyzwaniem, ale tylko dla naprawdę doskonałych narciarzy, jest zjazd z Sass Pordoi wąwozem Mezdi. To przeprawa nieprzygotowaną trasą przez sam środek Gruppo Sella. Wąwóz robi tak wielkie wrażenie, że wiele osób decyduje się na powrót kolejką linową, a ci, którzy do Colfosco zdecydowali się jednak zjechać na nartach tą stromą rynną, wcale im się potem nie dziwią. Bo kilka kilometrów walki w kopnym śniegu pośród pionowo opadających ścian weryfikuje prawdziwe umiejętności wielu narciarzy. Można je wstępnie sprawdzić na innej trasie, nie tak trudnej jak zjazd rynną Mezdi, ale równie pięknej widokowo. Ta wyprawa wymaga jednak trochę zachodu. Najpierw musimy się dostać do Armentaroli, niewielkiej wioseczki, skąd skibusem podjedziemy do gondoli a nią na szczyt Lagazuoli. Tu czekają nas wielkie odkryte połacie i kilkukilometrowy zjazd pośród dzikiej górskiej przyrody. Jeśli bez problemu pokonamy tę trasę, można myśleć o Sass Pordoi. A potem... Potem zawsze możemy zjechać na dół kolejką. W końcu narciarstwo to ma być przyjemność, a nie walka o życie. Alta Badia ma bezpośrednie połączenie wyciągami z Sella Rondą, co daje możliwość korzystania z ok. 500 km tras bez odpinania nart. Karnet Dolomiti Superski to możliwość z korzystania w sumie z ponad 1.200 km tras.

Inne szczegóły:  pogoda                ceny karnetów              kamery

Val Gardena

Val Gardena - to jeden z najpopularniejszych terenów narciarskich, znajdujący się w Dolomitach, dysponujący wszystkimi rodzajami tras, w tym również zawodniczymi. Teren ten posiada 26-kilometrową trasę, która prowadzi wokół masywu Sella – przejazd nią jest obowiązkowym punktem dla wszystkich turystów tam przebywających z uwagi na niesamowite widoki oraz nietypowy charakter, a także czarna trasa Saslong, na której odbywają się coroczne zawody Pucharu Świata w mistrzostwie alpejskim, a która jednocześnie dostarcza narciarzom wielu wrażeń. Turystyka skupia się tu w trzech głównych ośrodkach: Santa Cristina, Ortisei i Selva, które mają także bogatą, dobrze przygotowaną ofertę dla tych, którzy preferują łatwiejsze trasy. Główne miejscowości: Selva Gardena, Santa Cristina, Ortisei. Wszystkie powyższe miasteczka doliny różnią się bardzo charakterem; każde z nich ma dostęp do osobnego terenu narciarskiego, a ponadto wszystkie są połączone ze sobą. Do ośrodka Selva Gardena przynależą cztery tereny narciarskie, takie jak: Ciampinoi, Dantercepies, Plan de Graba oraz Passo di Sella. Przy ośrodku Santa Cristina znajdują się natomiast następujące tereny narciarskie: Monte Pana, Monte Seura i Col Raiser - Seceda. Z kolei do ostatniej, głównej miejscowości regionu - Ortisei należą takie tereny narciarskie jak: Alpe di Siusi oraz Seceda - Col Raiseri. Cała dolina  Gardena należy do olbrzymiego regionu narciarskiego Dolomiti Superski, ze słynną karuzelą Sella Ronda. Ogółem przygotowanych jest tu aż 175 km tras o różnym poziomie zaawansowania, obsługiwanych przez 77 wyciągów o łącznej przepustowości 90 267 os./h. Najdłuższa trasa Seceda - St.Ulrich - 9 km z różnicą poziomów 1275 m i wysokim stopniem trudności, natomiast najtrudniejsza trasa Saslonch ma 3,5 km długości z różnicą poziomów 839 m. Val Gardena ma także bogatą ofertę, przygotowaną specjalnie dla narciarzy biegowych; są tu trasy o łącznej długości – 98 km i o każdym stopniu trudności, usytuowane głównie w Vallunga (Selva Gardena), Monte Pana (S.Cristina) i w Alpe di Siusi.

Inne szczegóły:     pogoda         ceny karnetów            kamery